Republika Południowej Afryki – co zobaczyć, przywieźć, czego spróbować

Z punktu widzenia Polaków, Republika Południowej Afryki na pewno jest krajem egzotycznym. Nie chodzi tylko o dużą odległość, ale również o przyrodę, mentalność i zwyczaje. To właśnie afrykańska egzotyka przyciąga coraz więcej osób do RPA. Wspomniany kraj po Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej z 2010 r. zyskał większą popularność jako cel turystyczny. Republika Południowej Afryki na pewno ma wiele problemów, które odstraszają część turystów. Chodzi między innymi o niestabilność polityczną oraz przestępczość. Istnieje jednak spora grupa turystycznych zapaleńców, którym znudziły się już typowe cele podróży. RPA może być ciekawym wyborem dla właśnie takich osób.

Nasz turystyczny opis RPA podobnie jak wcześniejsze opracowania dotyczące innych krajów, prezentuje między innymi najważniejsze atrakcje (zarówno architektoniczne jak i przyrodnicze). Nie zapomnieliśmy również o licznych wskazówkach, które są szczególnie użyteczne dla polskich turystów odwiedzających egzotyczne kraje (takie jak właśnie RPA). Opis turystyczny Republiki Południowej Afryki rozpoczniemy jednak od ogólnej charakterystyki tego państwa położonego na samym skraju Czarnego Lądu.

Wymień prześlij Randy (ZAR)

Ogólne informacje o RPA

Republika Południowej Afryki to kraj, który pod względem kulturowym jest niezwykle złożony. Świadczy o tym fakt, że w RPA obowiązuje aż jedenaście języków urzędowych. Do lat 90 – tych minionego wieku wyraźnie faworyzowano kulturę Afrykanerów, czyli białych osadników pochodzenia europejskiego (głównie brytyjskiego oraz holenderskiego). Ta sytuacja była związana z realizacją polityki apartheidu. Wspomniana polityka skutkowała uprzywilejowaną pozycją białej ludności (stanowiącej 15% – 20% populacji kraju). Obecnie władze RPA bardzo wyraźnie akcentują kulturę oraz zwyczaje czarnej większości. Warto wspomnieć, że aż dziewięć języków rodzimych Afrykanów ma obecnie status urzędowy. Oprócz nich relatywnie popularny jest język afrikaans stanowiący oryginalne połączenie języka niderlandzkiego, angielskiego, portugalskiego oraz miejscowych języków. Z punktu widzenia Polaków, kluczowy jest fakt, że język angielski posiada w RPA status urzędowy. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że Język Szekspira lokuje się dopiero na czwartym miejscu pod względem częstości używania przez mieszkańców RPA.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Język angielski jest popularny głównie wśród białych mieszkańców RPA. Jako swój język ojczysty wskazuje go około 40% przedstawicieli tej grupy etnicznej. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że angielskiego regularnie używa tylko 1 na 10 obywateli Republiki Południowej Afryki. Ponad dwukrotnie bardziej popularny jest język Zulu.  

Republika Południowej Afryki to jeden z tych bardzo nielicznych krajów świata, których nazwa bardzo dokładnie określa położenie na mapie. Osoby mniej zainteresowane geografią, mogą nie zdawać sobie sprawy, że RPA jest krajem stosunkowo dużym. Pod względem powierzchni (prawie 1,22 miliona kilometrów kwadratowych), zajmuje on dwudzieste czwarte miejsce w globalnym rankingu. W ramach porównania warto przypomnieć, że Polska liczy sobie około 0,31 miliona kilometrów kwadratowych. Kolejną ciekawą cechą Republiki Południowej Afryki jest jej strategiczne położenie na styku dwóch oceanów – Atlantyckiego oraz Indyjskiego. Osoby oglądające mapę RPA, na pewno zwrócą uwagę na jeszcze inny aspekt geograficzny. Mowa o położeniu dwóch malutkich państw zamieszkiwanych przez ludność murzyńską – Suazi oraz Lesotho. Pierwszy z tych krajów, leży pomiędzy RPA oraz Mozambikiem. Suazi jest z kolei enklawą, czyli państwem całkowicie otoczonym przez terytorium Republiki Południowej Afryki. Obydwa wspomniane państewka są pozostałościami po kolonialnych rządach Brytyjczyków i pozostają mocno uzależnione od RPA.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Lesotho i Suazi to dwa kraje, w których największa część populacji jest zarażona wirusem HIV (Lesotho – 24%, Suazi – 27%). Niewiele lepszy wynik dotyczący odsetka nosicieli wirusa HIV (19%), obecnie jest notowany na terenie RPA.

Rozległy obszar RPA jest dość zróżnicowany pod względem ukształtowania. W opisywanym kraju zobaczymy głównie wyżyny, ponieważ jego średnia wysokość oscyluje na poziomie 1030 metrów nad poziomem morza (m.n.p.m.). W ramach porównania warto przypomnieć, że analogiczny wynik dla Polski to jedynie 170 m.n.p.m. Co ciekawe, aż 75% obszaru RPA leży na wysokości ponad 600 m.n.p.m., a niziny stanowią prawdziwą rzadkość. Nisko położone tereny znajdziemy na obszarze tzw. Natalu. Dwie największe wyżyny w Republice Południowej Afryki to Średni Weld oraz Wysoki Weld wyróżniający się falistą rzeźbą terenu. Bardzo charakterystyczną częścią RPA jest także Płaskowyż Lesotho, gdzie znajdują się najwyższe szczyty górskie. Do tej grupy zalicza się góra Njesuthi z pasma Gór Smoczych licząca aż 3408 m.n.p.m. Znacznie niższe są Góry Przylądkowe położone na samym krańcu Czarnego Lądu. Warto również zwrócić uwagę, że przez centralną część obszaru RPA przepływają tylko dwie duże rzeki – Limpopo i Oranje. Problemy z zaopatrzeniem w wodę, stanowią problem ograniczający potencjał rolniczy Republiki Południowej Afryki. Warto zwrócić uwagę, że zachodnia część opisywanego kraju jest o wiele bardziej sucha (ze względu na wpływ chłodnego prądu morskiego). Na tym terenie widoczna jest niska gęstość zaludnienia. W ogólnym ujęciu, RPA jest krajem znacznie rzadziej zaludnionym niż Polska (RPA – 46 osób/km2, Polska – 124 osoby/km2).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Najbardziej suche obszary RPA znajdują się na północnym zachodzie tego kraju. Są to obrzeża Pustyni Namib (położonej głównie na terenie Namibii).

Polscy turyści wybierający się na teren Republiki Południowej Afryki, z pewnością muszą wziąć pod uwagę klimatyczną specyfikę tego kraju. RPA nie należy do państw Czarnego Lądu z najbardziej ekstremalnym klimatem. Mimo tego różnica względem polskiej aury jest duża. Na zdecydowanej większości obszaru RPA, panuje klimat zwrotnikowy posiadający różne odmiany (suche na zachodzie i bardziej wilgotne na wschodzie). Z kolei południowa część opisywanego kraju cechuje się występowaniem klimatu podzwrotnikowego (typu śródziemnomorskiego) albo oceanicznego. Trzy najbardziej popularne formacje roślinne na terenie RPA to sawanna (na północy kraju), step (na wschodzie państwa) oraz półpustynia (zachód kraju).

Podczas wyprawy do RPA, polski turysta może odczuć dokuczliwe upały. Dane meteorologiczne wskazują bowiem, że średnia dobowa temperatura stycznia w Pretorii oraz Kapsztadzie wynosi odpowiednio 22 stopnie Celsjusza i 20 stopni Celsjusza. Porównywalny lipcowy wynik dla Warszawy to mniej więcej 18 stopni Celsjusza. Na terenie opisywanego państwa nie odczujemy natomiast chłodów (nawet zimą). Świadczy o tym średnia temperatura lipca na poziomie 11 stopni Celsjusza (Pretoria) oraz 12 stopni Celsjusza (Kapsztad).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Republika Południowej Afryki ze względu na swoje położenie (południowa półkula), w styczniu doświadcza najsilniejszego promieniowania słońca oraz najwyższych temperatur. Warto o tym pamiętać przy planowaniu wyjazdu.

Warunki przyrodnicze w RPA na pewno musiały się wydawać egzotyczne emigrantom przybywającym z Europy (głównie z Wielkiej Brytanii, Niemiec oraz Holandii). Obecnie ich potomkowie (w prostej linii), stanowią około 8% populacji Republiki Południowej Afryki. Warto dodać, że od czasu zakończenia apartheidu, udział białych Afrykanerów zmalał blisko dwukrotnie. Wzmożona emigracja tych osób wynika m.in. z ataków na tle rasistowskim (często dotyczących białych farmerów). Pewne znaczenie ma również polityka władzy faworyzująca osoby czarnoskóre (np. przy przyjmowaniu do pracy). Warto wspomnieć, że czarni Afrykanie obecnie stanowią około 80% populacji RPA, a ich udział systematycznie wzrasta. Bardzo ciekawą grupą są mulaci zwani koloredami (udział ok. 8%). Posiadają oni przodków o różnym pochodzeniu (głównie europejskim, afrykańskim, azjatyckim) i zwykle posługują się językiem afrikaans. Wielu Polaków może nie wiedzieć, że w Republice Południowej Afryki obecnie mieszka całkiem liczna populacja Azjatów (pochodzących głównie z Azji Południowo – Wschodniej). Ich udział obecnie jest szacowany na mniej więcej 3% spośród 58 milionów mieszkańców RPA.

Warto zwrócić uwagę, że pomimo różnych kontrowersyjnych akcji afirmacyjnych dla czarnoskórej ludności, podział ekonomiczny mieszkańców RPA nadal jest silnie związany z rasą. Obywatele tego kraju o wyłącznie afrykańskim pochodzeniu, zarabiają około 70% średniej, czyli prawie dwa razy mniej niż koloredzi oraz ponad cztery razy mniej niż Afrykanerzy.

W nawiązaniu do kwestii demograficznych warto wspomnieć, że Polakom wyjeżdzającym do RPA, dość trudno będzie spotkać swoich rodaków. W Republice Południowej Afryki aktualnie mieszka około 25 000 – 30 000 Polaków. Większość z nich przybyła jako emigranci zarobkowi w latach 1980 – 1995.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Koloredzi zamieszkują głównie gorzej zaludnioną zachodnią część RPA. Osoby pochodzenia europejskiego skupiają się w kilkunastu enklawach na terenie opisywanego kraju.

Jak nietrudno się domyślić, kraj taki jak RPA nie jest szczególnie jednolity pod względem religijnym. Protestanci stanowią około trzy czwarte populacji tego państwa. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że ta grupa wyznaniowa jest niejednorodna. W przypadku czarnych Afrykanów, widoczne są wpływy lokalnych wierzeń. Około 15% populacji (często oprócz protestantyzmu), praktykuje też dawne religie animistyczne. Kolejne 15% mieszkańców Republiki Południowej Afryki nie wykazuje przywiązania do żadnej religii. Oprócz protestantów oraz animistów, do znaczących grup religijnych można zaliczyć również katolików (ok. 7% – 8% populacji). Mniejszy jest udział muzułmanów (ok. 2%) oraz hinduistów (ok. 1%).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Po zakończeniu apartheidu, bardziej popularne stały się tradycyjne wierzenia czarnych mieszkańców RPA.

W mediach czasem można spotkać się ze stwierdzeniem, że Republika Południowej Afryki jest jednym z najlepiej rozwiniętych i najzamożniejszych państw Czarnego Lądu. To oczywiście prawda, ale Polacy muszą jednak pamiętać, że afrykańskie standardy są znacznie niższe. RPA wprawdzie posiada dość wysokie PKB na jednego mieszkańca, ale jednocześnie istnieją bardzo duże różnice dochodowe (jedne z najwyższych na świecie). Wynika to z faktu, że zyski dotyczące sprzedaży surowców naturalnych (m.in. złota, platyny oraz diamentów) są dzielone bardzo nierównomiernie. Dowód stanowią miasta będące enklawami skrajnej biedy oraz przestępczości i zamieszkane głównie przez czarnych Afrykanów (m.in. Soweto). Od kilku lat gospodarka RPA niestety zmaga się z poważnymi problemami, do których przyczynił się populizm polityków oraz ich niegospodarność. Postrzeganiu Republiki Południowej Afryki przez międzynarodowych inwestorów, na pewno nie pomagają plany wywłaszczenia białych farmerów (bez odszkodowania).

ZWRÓĆ UWAGĘ: W RPA zdecydowaną większość ziemi rolnej nadal posiadają biali farmerzy. Ta sytuacja wzbudza duże niepokoje społeczne.

W nawiązaniu do kwestii gospodarczo – politycznych, warto również wspomnieć, że RPA jest republiką składającą się z 9 prowincji, która funkcjonuje na podstawie konstytucji w 1994 r. (przyjętej po obaleniu apartheidu). Trzeba zwrócić uwagę, że prezydent opisywanego państwa pełni jednocześnie rolę szefa rządu. Taka koncentracja władzy może powodować liczne patologie (co pokazały m.in. rządy poprzedniego prezydenta – Jacoba Zumy). Kolejnym ciekawym faktem jest to, że Republika Południowej Afryki nie posiada formalnie zdefiniowanej stolicy. Rolę stołecznego miasta pełnią równolegle trzy ośrodki miejskie. Mowa o Kapsztadzie będącym siedzibą dwuizbowego parlamentu, Pretorii (siedziby prezydenta oraz rządu) i Bloemfontein (siedzibie sądu najwyższego). Czasem w kontekście stolicy RPA mówi się również o Johannesburgu, który stanowi siedzibę sądu konstytucyjnego.

Ze względu na dużą gospodarkę (w skali Afryki) oraz wielkość eksportu, RPA jest ważnym lokalnym graczem. Wspomniany kraj należy między innymi do takich organizacji jak ONZ, Międzynarodowy Fundusz Walutowy oraz Unia Afrykańska. Warto również nadmienić, że RPA należy do strefy wolnego handlu razem z Botswaną, Lesotho, Suazi oraz Namibią.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Republika Południowej Afryki rywalizuje ze znacznie bardziej ludną Nigerią o tytuł największej gospodarki Czarnego Lądu. 

Informacje prawne dla wszystkich turystów wyjeżdżających do RPA

Sekcję związaną z informacjami prawnymi dla wszystkich turystów, warto rozpocząć od porad dotyczących wjazdu. Jest to niezwykle ważna kwestia, bo w przypadku RPA nie możemy liczyć na takie ułatwienia wjazdowe, jakie obowiązują np. przy podróży do krajów UE. Sytuacja nie wygląda jednak nagorzej, bo władze Republiki Południowej Afryki nie wymagają wiz od Polaków, jeżeli okres pobytu nie będzie przekraczał 30 dni. Dzięki właśnie takim rozwiązaniom dotyczącym również obywateli innych krajów, RPA chce przyciągnąć zagranicznych turystów. Warto zwrócić uwagę, że turyści przyjeżdzający do Republiki Południowej Afryki, oprócz paszportu czasem muszą również pokazać dowód rezerwacji hotelowej. Dodatkowe wymogi są związane z pobytem osób małoletnich na terytorium RPA. Rodzice takich dzieci muszą posiadać akt urodzenia albo jego kopię (poświadczoną przez notariusza) oraz tłumaczenie wspomnianego dokumentu na język angielski. W przypadku podróży do Republiki Południowej Republiki dziecka wraz z jednym rodzicem, taki rodzic musi dodatkowo posiadać notarialne pozwolenie na podróż podpisane przez swojego partnera oraz tłumaczenie takiego dokumentu. Wspomniane oświadczenie rodzica jest ważne przez 3 miesiące.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Wjazd turysty do RPA na okres nieprzekraczający 30 dni, nie będzie wymagał wizy. Trzeba jednak pamiętać o dodatkowych wymaganiach formalnych, które dotyczą podróży z dzieckiem.

Osoby wybierające się do RPA, powinny również zwrócić uwagę na pewne przepisy dotyczące ceł oraz wwozu towarów. Na terytorium Republiki Południowej Afryki zagraniczny turysta nie wwiezie produktów żywnościowych oraz wyrobów spirytusowych o ilości większej niż 1 litr. Trzeba też pamiętać, że wartość wwożonej do RPA gotówki nie powinna przekraczać wcześniej zadeklarowanej kwoty. Podobne zasady obowiązują przy wyjeździe z opisywanego kraju.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Południowoafrykańscy celnicy sprawdzają bagaże pod kątem obecności zabronionych artykułów żywnościowych.

Polskie służby dyplomatyczne w kontekście podróży do RPA zwracają uwagę nie tylko na kwestie dotyczące przepisów celnych. Bardzo ważną sprawą jest bezpieczeństwo. Republika Południowej Afryki niestety należy do grupy najmniej bezpiecznych państw na świecie, a tamtejsze duże miasta pod względem wskaźnika przestępczości dorównują np. brazylijskim metropoliom. Właśnie dlatego MSZ zaleca zachowanie szczególnej ostrożności podczas podróży do RPA i unikanie poruszania się po miastach nocą. Turyści powinni również unikać miejsc o wyjątkowo złej sławie (takich jak np. Soweto). Podczas podróży samochodem warto ryglować drzwi, bo w czasie postoju na światłach dochodzi do napadów rabunkowych. Trzeba uważać na usługi mniej znanych firm taksówkowych. Niebezpieczne bywają również minibusy zwykle zastępujące komunikację miejską.

Ze względu na wymienione zagrożenia, polskie służby dyplomatyczne zalecają grupowe podróżowanie po RPA tylko z doświadczonym przewodnikiem. Trzeba również uważać na kosztowne przedmioty w swoim bagażu oraz kieszeniach i nie pozostawiać ich w widocznych miejscach. W razie zagrożenia, warto zadzwonić na policję. W RPA obowiązuje uniwersalny numer ratunkowy (112), a lokalne władze utrzymują specjalne oddziały policji służące do ochrony turystów.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Republika Południowej Afryki nie jest krajem bezpiecznym dla turystów (podobnie jak np. Brazylia lub Kolumbia). MSZ apeluje do wycieczkowiczów o szczególną ostrożność.

Kolejną kwestią ważną w kontekście podróży do RPA są zagrożenia zdrowotne. Już wcześniej wspominaliśmy o bardzo wysokim odsetku mieszkańców zarażonych wirusem HIV. Chodzi przede wszystkim o biedne osoby z przedmieść metropolii. Polskie służby dyplomatyczne ostrzegają również przed lekoodporną gruźlicą oraz przypadkami malarii (w północno – wschodniej części kraju) i schistosomatozy. Obowiązkowe szczepienia przy wyjeździe do RPA nie są wymagane. Tym niemniej warto rozważyć taką formę ochrony i zapytać o nią specjalistę. Kolejną kwestią jest ostrożność związana z żywnością oraz wodą. Produkty żywnościowe najlepiej nabywać w sklepach znanych sieci handlowych (podobnie jak wodę do picia).

ZWRÓĆ UWAGĘ: Ze względu na epidemię wirusa HIV w Republice Południowej Afryki (około 7 mln zarażonych osób), europejscy turyści muszą zachować szczególną ostrożność.

Polacy planujący wycieczkę do RPA, na pewno nie powinni zapominać o prywatnym ubezpieczeniu medycznym. Taka polisa zapewniająca zwrot kosztów leczenia jednej osoby na poziomie minimum 150 000 zł – 200 000 zł, wydaje się absolutnie niezbędna z dwóch powodów. Po pierwsze, może się okazać, że zagraniczny turysta bez polisy medycznej w ogóle nie zostanie przyjęty do szpitala (niezależnie od zagrożenia dla życia). Po drugie, usługi medyczne na terenie RPA są stosunkowo drogie, a ich jakość w wydaniu publicznym może wymagać skorzystania z oferty prywatnych klinik. Polskie służby dyplomatyczne podają, że przeciętna wizyta lekarska kosztuje około 1500 randów południowoafrykańskich (ZAR). Za pobyt w szpitalu trzeba zapłacić 2000 ZAR – 5000 ZAR dziennie, a różne zabiegi (związane np. ze składaniem złamanej nogi) bywają znacznie droższe.

Polisa kupiona przez Polaków wybierających się do RPA, powinna również zapewniać zwrot wysokich kosztów transportu ciężko chorego turysty albo jego zwłok do Polski. W przypadku tak odległych państw jak Republika Południowej Afryki, wspomniane usługi transportowe wymagają użycia specjalnego samolotu i dlatego mogą kosztować np. 200 000 zł.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Prywatna polisa medyczna to jeden z najbardziej potrzebnych elementów wyposażenia turysty wybierającego się do RPA. Brak takiego ubezpieczenia można nawet przypłacić życiem.

Wymień prześlij Randy (ZAR)

Informacje dla kierowców w RPA

Wydaje się oczywiste, że polscy turyści nie zabiorą do RPA swojego samochodu. Taka operacja jest wprawdzie możliwa logistycznie, ale jej koszty przyprawiłyby każdego o zawrót głowy. Turyści z Polski oraz innych krajów, mogą natomiast skorzystać z oferty licznych wypożyczalni samochodów, które działają w Republice Południowej Afryki. Wypożyczenie auta wydaje się dobrym wyborem, ponieważ w miastach RPA (poza Kapsztadem) zwykle nie działa publiczny transport, a prywatne busy nie mają dobrej reputacji. Pewnym utrudnieniem jest to, że na terenie opisywanego kraju obowiązuje ruch lewostronny (jako swoista pamiątka po brytyjskiej kolonizacji). Są też lepsze wiadomości. Okazuje się bowiem, że władze RPA uznają polskie prawo jazdy, o ile kierowca posiada tłumaczenie dokumentu na język angielski. Respektowane są również polskie polisy OC z największych światowych firm ubezpieczeniowych (takich jak np. Allianz lub AXA). Pozytywnym zaskoczeniem może być bardzo dobry stan głównych dróg przecinających terytorium RPA. Znacznie gorzej wyglądają umiejętności i maniery miejscowych kierowców, którym zdarza się na przykład wymuszanie pierwszeństwa. Problem stanowią również dziury oraz wyrwy na mniej uczęszczanych drogach. Na terenie niektórych prowincji (głównie KwaZulu Natal oraz Zululand), zdarzają się nocne napady na kierowców (np. z użyciem kamieni blokujących drogę). Ze względów bezpieczeństwa, niezalecane jest zabieranie autostopowiczów.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Polski kierowca na obszarze RPA może korzystać ze swojego prawa jazdy oraz ubezpieczenia OC. Utrudnienie stanowi natomiast ruch lewostronny.

Polak podróżujący samochodem po Republice Południowej Afryki, powinien również uważać na lokalne przepisy. RPA podobnie jak wiele innych krajów, wprowadziło limit stężenia alkoholu we krwi kierującego. Wspomniany limit wynosi 0,5 promila. Znaczące przekroczenie tego limitu może skutkować nawet karą 120 000 ZAR, sześcioletnim więzieniem oraz zawieszeniem prawa jazdy.

Kolejną ważną kwestią są ograniczenia prędkości. Zwykle wynoszą one 60 km/h (teren zabudowany), 120 km/h (autostrady i drogi ekspresowe) oraz 100 km/h (pozostałe drogi). Znaki drogowe czasem wprowadzają niższe ograniczenia. Na szczęście znaki oraz drogowskazy są napisane po angielsku. Osoby korzystające z głównych dróg, muszą się przygotować na konieczność zakupienia winiety. Dobrą wiadomością są ceny paliwa na terenie RPA. Zatankowanie samochodu kosztuje bowiem o 20% mniej niż w Polsce.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Policjanci z RPA dość często prowadzą kontrolę prędkości. Patrole policji bywają sprytnie ukryte (np. za drzewami).

Informacje dotyczące płatności  

Turyści wyjeżdżający do RPA, nie unikną styczności z tamtejszą walutą, czyli randem południowoafrykańskim (ZAR). Z punktu widzenia Polaków, rand jest egzotyczną jednostką pieniężną. Znają ją głównie rodacy zajmujący się spekulacją na rynku FOREX. Nie można oczekiwać, że krajowe banki zaproponują konsumentom konta rozliczeniowe oraz karty płatnicze w ZAR. Właśnie dlatego płatności bezgotówkowe na terenie RPA najlepiej wykonywać przy pomocy konta osobistego z kartą wyrażoną w dolarach amerykańskich. Dobrą wiadomością jest to, że w RPA akceptowane są karty VISA oraz MasterCard z polskich banków. Na terenie największych południowoafrykańskich miast bez problemu zapłacimy kartą w dużych sklepach oraz galeriach handlowych. W tych monitorowanych miejscach znajdują się również bankomaty. Są one bezpieczniejsze niż urządzenia instalowane na ulicy. W tym kontekście warto nadmienić, że na terenie RPA częste są przypadki instalacji w bankomatach urządzeń zapisujących dane karty płatniczej.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Krajowy bank nie wyda karty płatniczej rozliczanej w randach południowoafrykańskich. Alternatywą jest konto oraz „debetówka” w USD.

Na terenie RPA płatności bezgotówkowe na pewno nie będą wystarczające. Zatem trzeba posiadać przy sobie gotówkę. Przewożenie większych sum jest jednak ryzykowne z uwagi na wysokie ryzyko kradzieży. Właśnie dlatego przed zaplanowaniem podróży warto sprawdzić, czy w odwiedzanych miejscach znajdują się bezpieczne bankomaty (np. należące do większych banków i położone wewnątrz budynków). Po pierwszej (niewielkiej) transakcji w bankomacie, trzeba zalogować się do systemu bankowości internetowej i sprawdzić koszty takiej transakcji. Podobna zasada dotyczy również płatności z użyciem terminali. Sposobem na pozyskanie banknotów RPA jest także ich zakup w kantorach lub bankach (za dolary USA). Banki w tym kontekście wydają się bezpieczniejszym rozwiązaniem. Podczas wymiany walut turysta może zostać poproszony o paszport.

ZWRÓĆ UWAGĘ:  Zagraniczny turysta nie powinien korzystać z ofert wymiany pieniędzy na ulicy. Grozi to rabunkiem albo oszustwem. 

Sprawdź, który serwis wymiany walut online najtaniej sprzedaje dolara amerykańskiego >

Zobacz, jakie są aktualne notowania randa RPA względem złotego >

Przeczytaj nasz ciekawy opis randa RPA dotyczący m.in. jego historii oraz specyfiki >

Co warto zobaczyć w RPA?

Pomimo wszystkich niedogodności związanych np. z bezpieczeństwem, turyści chętnie odwiedzają Republikę Południowej Afryki. Władze RPA starają się napędzać turystykę, która jest dodatkowym motorem napędowym dla dość słabo radzącej sobie gospodarki. Trudno ukryć, że większość turystów przyjeżdża do Republiki Południowe Afryki głównie z myślą o tamtejszych atrakcjach przyrodniczych. Tacy goście zza granicy, odwiedzają również największe miasta RPA. Wspomniane metropolie z pewnością zasługują na uwagę turysty, bo dzięki ich odwiedzeniu można lepiej poznać skomplikowaną historię oraz kulturę Republiki Południowej Afryki. Każdy turysta powinien zwiedzić przynajmniej takie ośrodki miejskie RPA jak Kapsztad (obszar metropolitalny: 3,7 mln mieszkańców), Johannesburg (obszar metropolitalny: 9,6 mln mieszkańców) oraz Pretoria (obszar metropolitalny: 2,9 mln mieszkańców). Można również zajrzeć do Durbanu (obszar metropolitalny: 3,4 mln mieszkańców), który przyciąga turystów między innymi ze względu na urokliwe plaże.

Wymień prześlij Randy (ZAR)

ZWRÓĆ UWAGĘ: W RPA znajdziemy aż dziesięć obszarów metropolitalnych, których liczba ludności przekracza 1 mln.

Nie sposób wymienić wszystkich atrakcji turystycznych z największych miast RPA. Właśnie dlatego skupiliśmy się na najbardziej znanych miejscach, które przyciągają sporo zagranicznych turystów. Do tej kategorii można zaliczyć:

  • Apartheid Museum w Johannesburgu – wspomniane muzeum prezentuje historię apartheidu, czyli jednego z najważniejszych zjawisk w historii RPA. Ta stosunkowo nowa placówka została otwarta w 2001 r. Swoistą ciekawostką jest to, że osoby odwiedzające muzeum są wpuszczane przez osobne wejścia (w zależności od rasy). Jest to wprowadzenie do tematyki wystawy. Warto również wiedzieć, że Muzeum Apartheidu stanowi część wielkiego parku rozrywki Gold Reef City. Na jego terenie znajduje się też inne muzeum poświęcone wydobyciu złota.
  • Park Lwów w Johannesburgu – ten park ze względu na możliwość zobaczenia króla zwierząt oraz położenie na terenie największej metropolii RPA, co roku przyciąga wielu turystów. W opisywanym parku oprócz lwów (w tym ich rzadkiej białej odmiany), można zobaczyć wiele innych przykładów afrykańskiej fauny. Mowa o takich zwierzętach jak na przykład antylopy gnu, antylopy impala, gepardy, zebry i hieny cętkowane. Zwierzęta można obserwować z okien samochodów w ramach wycieczki safari.
  • Union Buildings w Pretorii – wspomniany budynek to jeden z najbardziej znanych punktów Pretorii. Pełni on rolę siedziby rządu oraz prezydenta RPA. Warto nadmienić, że kompleks Union Buildings o bardzo ciekawej architekturze, został wzniesiony na rok przed rozpoczęciem I wojny światowej. Wykorzystano do tego celu ogromne ilości piaskowca. Siedziba rządu oraz prezydenta RPA wyróżnia się dużym i zadbanym ogrodem, w którym można znaleźć ciekawe pomniki. Na uwagę zasługuje m.in. pomnik Nelsona Mandeli, który stanął przed kompleksem Union Buildings po zakończeniu apartheidu.
  • Pomnik Voortrekker Monument w Pretorii – ten pomnik jest bardzo ważny dla białych mieszkańców RPA (w szczególności dla potomków Burów, czyli holenderskich, fryzyjskich, flamandzkich oraz francuskich osadników). Pomnik Voortrekker Monument upamiętnia Wielki Trek, czyli wędrówkę Burów na północ oraz północny – wschód. Ta wędrówka była skutkiem wypierania Burów przez Brytyjczyków z południowej części obecnego RPA. W czasie Wielkiego Treku, Burowie pokonali rdzennych Afrykanów i założyli trzy republiki – Natal, Transwal i Oranię. Opisywany pomnik został ukończony w 1949 roku. Zaprojektowano go jako budynek o podstawie 40 metrów na 40 metrów i wysokości 40 metrów. Wnętrze opisywanego pomnika (dostępne dla turystów), cechuje się bogatą symboliką.
  • Góra Stołowa w Kapsztadzie – wspomniana góra jest widoczna na wszystkich panoramach Kapsztadu. Jej szczyt znajduje się na wysokości 1086 m.n.p.m. Warto zwrócić uwagę na dwie charakterystyczne formacje skalne znajdujące się na przeciwległych stronach góry. Mowa o Głowie Lwa oraz Diablim Szczycie. Na zboczach Góry Stołowej można spotkać m.in. sympatyczne gryzonie – góralki przylądkowe.
  • Dzielnica Constantia w Kapsztadzie – ten obszar będący przedmieściem Kapsztadu jest znany między innymi z licznych winnic. Turyści mogą zwiedzić takie miejsca znane z produkcji bardzo dobrego południowoafrykańskiego wina. Na terenie kapsztadzkiego przedmieścia można również zobaczyć okazałe wille oraz budynki będące przykładem architektury europejskiej (np. Groot Constantia).
  • Zamek Dobrej Nadziei w Kapsztadzie – pod tą nazwą kryje się historyczna twierdza, która jest najstarszym zachowanym budynkiem kolonialnym w Republice Południowej Afryki. Zamek Dobrej Nadziei został ukończony w roku 1679 przez holenderskich osadników. Na terenie tej twierdzy, zagraniczni turyści mogą zobaczyć między innymi fortyfikacje oraz stare działa.
  • Boulders Beach w Kapsztadzie – ładne plaże są jedną z atrakcji Kapsztadu. Plaża Boulders oprócz walorów wypoczynkowych, wyróżnia się też obecnością sympatycznych zwierząt. Mowa o pingwinach przylądkowych, które osiedliły się tam w latach 80 – tych minionego wieku. Z czasem obecność pingwinów została wykorzystana jako atrakcja turystyczna. Wybudowano bowiem odpowiednią infrastrukturę (m.in. pomosty) dla osób obserwujących te ptaki. Pingwiny można zobaczyć również na innej kapsztadzkiej plaży (Foxy Beach).
  • Bulwar/Nadbrzeże Wiktorii i Alfreda w Kapsztadzie – wspomniany bulwar stanowi jedną z najbardziej prestiżowych części Kapsztadu. To miejsce, gdzie można zobaczyć m.in. przykłady kolonialnej architektury, co roku przyciąga miliony turystów. Na terenie Bulwaru Wiktorii i Alfreda sprzedawcy oferują wiele pamiątek. Trzeba jednak pamiętać, że lokalne ceny bywają wysokie.

Powyższa lista oczywiście nie wyczerpuje tematu atrakcji turystycznych z największych miast RPA. W tych metropoliach ciekawe propozycje znajdą też miłośnicy ciekawych restauracji, pubów oraz klubów. Osoby wybierające się „na miasto” nocą, muszą jednak pamiętać o wysokiej przestępczości. Jeżeli chodzi o rodziny z dziećmi, to powinny one zwrócić uwagę na takie atrakcje jak np. Two Oceans Aquarium w Kapsztadzie i ogród zoologiczny z Pretorii.

Do zwiedzania południowoafrykańskich miast, z pewnością zachęcają relatywnie niskie ceny. Stały się one bardziej przyjazne dla Polaków na wskutek obniżki kursu randa względem złotego. W latach 2010 – 2012 jeden rand kosztował jeszcze około 0,40 zł. Później jego cena spadła do poziomu 0,25 zł. Dane serwisu Numbeo.com wskazują, że na terenie największych metropolii RPA ceny są stosunkowo niskie. Ogólny poziom cen dóbr i usług konsumpcyjnych z Kapsztadu jest o 2% mniejszy niż analogiczna wartość obliczona dla Warszawy. W przypadku gotowych posiłków oraz żywności, porównywalny wynik to 4% (na korzyść polskiej stolicy).

Wymień prześlij Randy (ZAR)

ZWRÓĆ UWAGĘ: Ceny w największych miastach RPA są podobne do stawek notowanych na terenie polskich metropolii.  

Tak jak już wspomnieliśmy, atrakcje położone poza południowoafrykańskimi metropoliami, dla bardzo wielu turystów są główną motywacją do odwiedzenia RPA. Z uwagi na objętość naszego przewodnika, nie możemy opisać wszystkich takich miejsc. Właśnie dlatego ograniczyliśmy się do najciekawszych atrakcji. Do tej kategorii z pewnością można zaliczyć:

  • Przylądek Dobrej Nadziei oraz Przylądek Igielny – wspomniane przylądki przyciągają turystów, gdyż są skrajnymi punktami Czarnego Lądu. Bardziej znany Przylądek Dobrej Nadziei to punkt Afryki położony najbardziej na południowy zachód. Jest on często odwiedzany przez wycieczkowiczów przebywających w pobliskim Kapsztadzie. To miejsce o ciekawej florze i faunie, gdzie bardzo często zdarzają się burze z piorunami. W południowo – zachodniej części RPA znajduje się też Przylądek Igielny, czyli najbardziej wysunięty na południe punkt Afryki. Na jego terenie wzniesiono m.in. latarnię oraz pomnik z linią symbolicznie rozgraniczającą Ocean Atlantycki oraz Ocean Indyjski.
  • Groty Cango – te wapienne jaskinie są jedną z największych atrakcji turystycznych RPA.  Warto nadmienić, że tylko jedna czwarta Grot Cango jest dostępna dla turystów. Wynika to ze względów bezpieczeństwa. Turyści odwiedzający te jaskinie muszą pamiętać o tym, że niezbędna jest asysta przewodnika. Warto dodać, że stalaktyty oraz inne formy naciekowe z Grot Cango są uznawane za jedne z najpiękniejszych na świecie.
  • Park Narodowy Krugera – najbardziej znany park narodowy RPA to kolejne miejsce, które przyciąga wielu zagranicznych turystów. Goście zza granicy oczywiście odwiedzają niewielką część Parku Krugera, który rozciąga się na obszarze aż 2 milionów hektarów. Zagranicznych gości przyciąga możliwość zobaczenia największych zwierząt Afryki żyjących w stanie naturalnym. Chodzi tutaj o takie zwierzęta jak lew afrykański, lampart plamisty, bawół afrykański, nosorożec czarny oraz słoń afrykański. Warto również pamiętać o innych mieszkańcach Parku Krugera, do których zaliczają się między innymi gepardy, antylopy, gazele, hieny, hipopotamy oraz żyrafy.
  • Park Narodowy Garden Route – ten kolejny park narodowy RPA jest znany z niezwykle łagodnego klimatu (jednego z najłagodniejszych na świecie) oraz bogatej fauny i flory. Park Narodowy Garden Route leży bezpośrednio nad morzem i dlatego może się pochwalić pięknym wybrzeżem i ogromną liczbą ptaków. Warto dodać, że przez Park Narodowy Garden Route przebiega jeden z najbardziej cenionych szlaków turystycznych na świecie (Otter Trail).
  • Sterkfontein Caves – wspomniany zespół jaskiń zasługuje na wyróżnienie nie tylko ze względu na okazałe formy naciekowe. Jest on często określany jako „kolebka ludzkości” i dlatego przyciąga wielu turystów zza granicy (w tym osoby mniej zainteresowane paleologia). Międzynarodowa sława Jaskiń Sterkfontein wynika z faktu, że znaleziono tam bardzo dużą liczbę szczątków wczesnych człowiekowatych. Niektóre z kości należące do Australopiteków, liczą sobie ponad 3,5 miliona lat. Ze względu na duże zainteresowanie Jaskiniami Sterkfontein oraz pobliskimi grotami, w 2005 r. otwarto nowoczesne centrum turystyczne (Maropeng Visitors Centre).
  • Trasa Panoramiczna – ta trasa widokowa to jedna z najpiękniejszych oraz najwyżej położonych dróg w Afryce. W jej pobliżu znajduje się kilka bardzo znanych punktów (m.in. kanion rzeki Blyde, Bridal Veil Falls, God’s Window, The Three Rondavels oraz Bourke’s Luck Potholes). Warto wiedzieć, że wspomniany kanion to trzecia największa na świecie taka forma ukształtowania terenu. Na odwiedzenie zasługują także Jaskinie Echo (Echo Caves), które liczą sobie 3,8 mld lat i są zaliczane do najstarszych na świecie.
  • Góry Smocze – wspomniane góry mogą być bardzo ciekawe dla Europejczyków, ponieważ stanowią połączenie interesujących form skalnych oraz tropikalnej roślinności. W okolicy Gór Smoczych powstaje coraz więcej ośrodków turystycznych i wytyczane są nowe trasy do pieszych wędrówek. Osoby zainteresowane kulturą Afryki, na terenie opisywanych gór mogą zobaczyć ciekawe malowidła naskalne rodzimych mieszkańców, czyli Buszmenów.

Listę najciekawszych atrakcji turystycznych Republiki Południowej Afryki, oczywiście można znacząco wydłużyć. Osoby zainteresowane przyrodą RPA, powinny zobaczyć inne parki narodowe niż te opisane powyżej. Przykład stanowi Park Narodowy Addo Elephant oraz Transgraniczny Park Narodowy Kgalagadi.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Osoby zwiedzające parki narodowe RPA, powinny zachować ostrożność w stosunku do dzikich zwierząt. Zdarzały się już przypadki śmierci lekkomyślnych turystów.

Czego warto spróbować w RPA?

Jak nietrudno się domyślić, kuchnia RPA jest bardzo zróżnicowana. Możemy w niej znaleźć zarówno potrawy typowe dla kuchni Afrykanów, jak i dania przywiezione ze sobą przez europejskich osadników. Pojawiają się też potrawy typowe dla rejonu Azji Południowo – Wschodniej. Podczas wizyty w Republice Południowej Afryki, na pewno warto spróbować takich przysmaków jak:

  • potjiekos – danie z mięsa i warzyw długo gotowanych w metalowym kociołku
  • pieczone lub gotowane mięso z antylopy
  • mielie meal – gotowana kasza kukurydziana z dodatkiem sosu mięsnego
  • mopane worm – suszone gąsienice podawane z pikantnym sosem
  • mielie – grillowana kolba kukurydzy
  • malva – pudding deserowy z dodatkiem dżemu morelowego i octu
  • wątróbki w sosie peri – peri
  • koeksisters – ciastka o kształcie warkoczy gotowane w słodkiej zalewie
  • melktart – ciasto przygotowane m.in. z mleka, mąki, jajek oraz cynamonu
  • kiełbaski boerewors
  • bobotie – zapiekane danie z mięsa oraz owoców

Na opis zasługuje też bardzo popularna tradycja południowoafrykańskiego grillowania (braai). Zakłada ona m.in. użycie tylko drewna jako opału. W RPA ustanowiono nawet specjalne święto (Braai Day), które poprzez wspólne spożywanie potraw z grilla ma integrować wszystkich mieszkańców tego kraju.

Wymień prześlij Randy (ZAR)

ZWRÓĆ UWAGĘ: RPA to jedyny kraj Afryki, w którym popularne jest grillowanie potraw na wzór amerykański.

Co warto przywieźć z RPA?

Ze względu na limity bagażu obowiązujące podczas podróży samolotem, polscy turyści muszą ostrożnie robić zakupy w RPA. Z drugiej strony, lokalne ceny zachęcają do kupna ciekawych produktów spożywczych oraz suwenirów. Wśród jadalnych lub pitnych pamiątek pobytu w RPA, na uwagę zasługują na przykład następujące produkty:

  • lokalne wina (w tym pochodzące z regionu Constantia)
  • herbata roiboos
  • sól z pustyni Kalahari
  • suszone mięso z antylopy albo strusia
  • cukierki Darling Sweet
  • sos chutney
  • lokalne przyprawy (np. peri – peri)

W przypadku trwałych pamiątek, wybór jest ogromny. Przykład stanowią np. figurki oraz maski typowe dla kultury Zulusów oraz rozmaite wyroby z minerałów. Turyści raczej nie powinni kupować pamiątek pochodzenia zwierzęcego takich jak skóry, kość słoniowa albo rogi. Nawet jeśli takie produkty posiadają certyfikat akceptowany przez celników z RPA, to mogą wzbudzić wątpliwości polskich służb celnych.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Zgodnie z Konwencją CITES, do Polski nie można wwozić m.in. torebek ze skór węży oraz wyrobów z kości słoniowej, które nie posiadają odpowiedniego certyfikatu CITES.

  

Wakacje w RPA – podsumowanie

Wakacje w Republice Południowej Afryki z pewnością będą dobrym wyborem nie tylko dla osób szczególnie zainteresowanych Czarnym Kontynentem. Wyjazd do RPA to niemal gwarancja zobaczenia wspaniałych dzikich zwierząt oraz pięknych krajobrazów. Warto również wspomnieć o cenach nie wyższych niż w Polsce oraz infrastrukturze (np. drogowej), która jest bardzo dobrej jakości jak na kraj afrykański. Jedynym poważnym minusem RPA pozostaje poziom przestępczości. Trzeba jednak nadmienić, że w wielu miastach statystyki wskazują na spadek liczby najpoważniejszych przestępstw, a lokalne władze dbają o bezpieczeństwo turystów. Jest to ważna kwestia, bo poważne wypadki gości zza granicy mogą odstraszyć kolejnych przybyszów.

Osoby zamierzające się wybrać do RPA, powinny wziąć pod uwagę możliwość odwiedzenia również innych państw z południowej części Afryki. Mowa o takich krajach jak Namibia, Botswana, Zimbabwe oraz Mozambik.

ZWRÓĆ UWAGĘ: Do Botswany graniczącej z RPA od północy, polscy turyści mogą wjechać bez wizy. Wiza niestety będzie potrzebna osobom odwiedzającym Namibię, Mozambik oraz Zimbabwe.

Wymień prześlij Randy (ZAR)

 


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *